Współczesne psychomanipulacje cz.2.

 pamięć

Systemy manipulacji

System manipulacji jest zbiorem powiązanych ze sobą środków i technik stosowanych w różnego rodzaju kampaniach propagandowych. Wyróżniamy następujące systemy manipulacji: dezinformacja, zatrucie informacyjne, system S-M-S.

System dezinformacji społeczeństwa. Opiera się na świadomym podawaniu błędnych informacji. Celem dezinformacji jest doprowadzenie do zmiany poglądów i postaw społeczeństwa.

Zatrucie informacyjne. Zatrucie informacyjne polega na tym, że sprawy bardzo ważne i ważne ukazuje się celowo i skrycie jako niewiele znaczące lub nawet bezwartościowe. Jednym z niebezpiecznych skutków manipulacji na obszarze wartości jest postawa relatywizmu moralnego.

System S-M-S. Opiera się na odpowiednim wzmaganiu sensacji, muzyki i seksu. System ten uruchamiany jest w celu wywołania chaosu w dziedzinie idei, pojęć i wartości. Jest bardzo dobrym narzędziem do wprowadzania nowego stylu życia, nowej moralności i kultur.

Tworzywo manipulacji

Coraz częściej stosuje się techniki manipulowania świadomością człowieka poprzez przekazy na jego podświadomość. Jest to najniebezpieczniejszy mechanizm manipulacji. Zwrócimy szczególną uwagę na tworzywo tej formy manipulowania, na które składają się: słowo, obraz i muzyka.

Słowo a podświadomość

Słowo jest podstawową formą komunikowania się między ludźmi. Odgrywa ogromną rolę w tworzeniu pojęć, idei, które z kolei wpływają na kształtowanie się postaw. Jest więc słowo podstawowym tworzywem w wychowaniu człowieka i potrafi z wielką mocą oddziaływać na niego.

Jeżeli słowo charakteryzuje się tak wielką siłą oddziaływania w przypadku manipulowania świadomością człowieka, to można sobie wyobrazić jaka jest jego moc, kiedy skierowane bywa bezpośrednio do podświadomości.

Jedną z form wpływania słowem na podświadomość jest hipnoza, która obecnie przeżywa swój renesans. Wielu psychoterapeutów stosuje hipnozę jako jedną z metod leczniczych, starając się uzasadnić ją naukowo. Czym jest hipnoza? Jest to stan transu, podczas którego osoba z łatwością poddaje się sugestii słownej hipnotyzera. Dzieje się tak dlatego, że treści podawane do podświadomości nie podlegają kontroli świadomości i woli.1 Nie mogą być w związku z tym weryfikowane. W ten sposób istnieje możliwość wprowadzenia do podświadomości człowieka dowolnych treści, które w konsekwencji doprowadzą do zmiany sposobu myślenia i działania jednostki.

Innym przykładem oddziaływania słów na podświadomość jest autosugestia. Warunkiem sukcesu autosugestii jest doprowadzenie samego siebie do możliwie głębokiego rozluźnienia ciała, psychiki i uczuć przez stosowanie podstawowych ćwiczeń autohipnozy. Powoduje to zmniejszenie aktywności kory mózgowej i doprowadza do stanu przypominającego trans, w którym podświadomość przyjmuje sugestie. Ponieważ trening autohipnozy polega na zupełnym wykluczeniu woli, sugestie te są przez podświadomość realizowane automatycznie.

Tak hipnozę jak i autosugestię promuje współczesna psychologia. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę z tego, iż techniki te mają swoje źródło w starożytnym systemie huny, która jest polinezyjską wiedzą tajemną i praktyką magiczną. Widzimy więc, że starożytny okultyzm i przesądy podawane są w postaci najnowszych odkryć naukowych.

Nie jest to jedyna tego typu manipulacja w dzisiejszej rzeczywistości. Niezwykłą popularnością cieszą się różnego rodzaju kursy doskonalenia umysłu. Podstawą ich funkcjonowania jest przekonanie o nieograniczonych możliwościach ludzkiego umysłu. Aby je osiągnąć należy w pierwszej kolejności opanować sztukę wchodzenia w tzw. stan alfa, zwany też relaksacją, który jest rodzajem lekkiego transu. Takiego stanu nie osiągniemy w sposób naturalny. Do tego muszą być zastosowane odpowiednie techniki, takie jak różne formy medytacji, ćwiczenia jogi, ćwiczenia oddechowe, śpiewanie mantr, ćwiczenia głębokiej relaksacji New Age, kasety działające na podświadomość, kierowana twórcza wizualizacja, hipnoza i autohipnoza jak również maszyny relaksacji mózgu.

Przedstawione wyżej sposoby wpływania za pomocą słowa na podświadomość, w każdym przypadku wiążą się z koniecznością wejścia w stan transu. Stan ten zakłada wyłączenie wyższych władz ludzkich - rozumu i woli. Nad człowiekiem znajdującym się w tzw. odmiennym stanie świadomości bardzo łatwo jest przejąć kontrolę, a w związku z tym manipulować. Warto zaznaczyć, że do tej pory tego typu stany były dostępne jedynie dla wtajemniczonych i były ściśle strzeżoną tajemnicą szamanów, ludzi zajmujących się magią czy joginów. Dziś propaguje je współczesna psychologia, przedstawiając stare praktyki szamanistyczne czy czarnoksięskie jako najnowsze odkrycia naukowe. Nasuwa się pytanie, w jakim celu?

Obraz a Podświadomość

Receptor wzrokowy jest najbardziej pojemnym i najbardziej wyspecjalizowanym kanałem przekazu informacji do kory mózgowej. Psychologowie uważają, że prawie 70% wszelkiej informacji zmysłowej o otaczającym świecie odbiera człowiek za pomocą wzroku. Nie należy się więc dziwić, że manipulatorzy bardzo chętnie sięgają po obraz jako jedną z najskuteczniejszych technik wpływu na drugiego człowieka. Warto jednak zwrócić uwagę na takie techniki, które powodują bezpośrednie oddziaływanie obrazu na podświadomość. Jednym z takich sposobów manipulowania jest tzw. "technika jednej klatki". Polega ona na tym, że co 24 klatki w taśmie tradycyjnej i co 25 klatek w taśmie video, wmontowuje się jedną klatkę z treścią zaplanowaną przez manipulatora. Oglądający nie jest w stanie dostrzec obrazu pojawiającego się z częstotliwością 1/24 sekundy, a zatem nie uświadamia go sobie. Obraz ten jednak dostaje się do podświadomości. Wmontowana klatka ma na celu bombardowanie widza tą samą treścią regularnie co sekundę. W ten sposób manipulator sprawia, że obraz staje się wzmocniony i wpływa na zachowanie jednostki według wcześniej ustalonego planu.

Przejdźmy do technik, które proponowane są na kursach doskonalenia umysłu. Wykorzystują one wizje stworzone przez wyobraźnię do zmiany zachowań czy nawet do wpływu na rzeczywistość. Jedną z tych technik są ćwiczenia nazywane projekcją wyobraźni. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że ćwiczenia takie są znaną praktyką okultystyczną nazywaną rzutowaniem astralnym.

Inną techniką, która wykorzystuje obraz do kształtowania podświadomości jest tzw. wizualizacja. Uczestnikom kursów kontroli umysłu tłumaczy się, że wizualizacja jest to posługiwanie się pozytywnymi wyobrażeniami wzrokowymi do osiągnięcia zamierzonych celów. Nie jest to jednak posługiwanie się wyobraźnią w potocznym tego słowa znaczeniu. Aby bowiem ćwiczyć wizualizację należy wejść w odmienny stan świadomości. Rzecznicy wizualizacji uczą, że przy użyciu mocy umysłu można tworzyć rzeczywistość taką, jaką się chce. Wizualizacja, uważana dziś za przejaw nieograniczonego potencjału ludzkiego, jest niczym innym, jak dobrze znaną techniką okultystyczną, esencją pradawnej magii rytualnej, wykorzystywanej nadal przez kapłanów wudu, szamanów, czarnoksiężników.

Muzyka a podświadomość

Istnieją dowody, że niektóre rodzaje muzyki mają niekorzystny wpływ na procesy myślowe i zdolność uczenia się. Większość ludzi jednak nie ma pojęcia o sile tego wpływu, ani o tym z jaką łatwością można manipulować ludzkimi uczuciami za pomocą muzyki. Zdaniem psychologów muzyka kształtuje nasz sposób postrzegania i myślenia o otaczającym świecie. Można stwierdzić, że żadna dziedzina sztuki nie wpływa na podświadomość tak, jak muzyka. David Crosby miał na myśli oddziaływanie na podświadomość, gdy w wywiadzie dla Rolling Stone Magazin twierdził: "Jedno, co mogę sobie wyobrazić, to porwanie waszych dzieci, to jedyne, co można zrobić. Oczywiście nie mam tu na myśli prawdziwego porwania. Nie. Chodzi mi raczej o zmianę ich systemu wartości, o to, by oddaliły się od swoich rodziców."2 Crosby nie jest osamotniony w swoich poglądach. Jimmy Hendrix powiedział dla czasopisma Life Magazine w roku 1969: "Hipnotyzujemy ludzi i wprowadzamy ich w pewien stan pierwotny, który zawsze jest pozytywny. Jak u dzieci, które bujają w obłokach. A kiedy pozna się najsłabszy punkt człowieka, można wtłoczyć w jego podświadomość wszystko, co się chce."3

Warto jeszcze zwrócić uwagę na przekazy podświadome w muzyce rockowej. Aby przekazać takie podświadome orędzie, wmontowuje się od tyłu taśmy zdania, które stają się słyszalne, gdy odtwarza się nagranie w kierunku odwrotnym. Badania obecnie prowadzone pozwalają sformułować hipotezę o podwójnie dziwnym fenomenie: najpierw podświadomość może uchwycić zdanie, wprowadzone systemem od tyłu, a następnie przyswoić sobie treść, nawet jeżeli jest ona w języku nieznanym słuchaczowi.4

Podsumowując, można stwierdzić, że muzyka ma ogromny wpływ na człowieka. Powiązana zaś z różnymi technikami oddziałującymi na podświadomość, stanowi groźne narzędzie w rękach manipulatorów.

Podsumowanie

Przedmiotem marzeń każdego manipulatora staje się dowolne sterowanie społeczeństwem. W następstwie działań manipulatorskich następuje zdobywanie człowieka, a nawet zawładnięcie nim i dowolne dysponowanie. Dla manipulatorów człowiek nie tylko nie jest celem ich działalności, lecz staje się środkiem do osiągnięcia celów, które istnieją poza nim. A więc w manipulacji idzie zasadniczo o coś, co istnieje poza człowiekiem, będącym jej adresatem, a co stanowi dobro grupy mocodawców i dysponentów. Mimo ogromnych spustoszeń, jakie powoduje manipulacja nie jest ona zjawiskiem powszechnie znanym, nawet w środowiskach osób odpowiedzialnych za wychowanie dzieci i młodzieży. Dlatego w chwili obecnej staje się ona szczególnym wyzwaniem dla pedagogów i psychologów.

Joanna Jarzębińska, Marek Szczebiot

Przypisy:

1Leibold G., Hipnoza i autosugestia. Warszawa, J&BF,1997 s.19

2cyt. za: Rockwell J., Diabelskie bębny. Warszawa. Vocatio,1997 s. 10.

3Tamże, s. 9.

4zob. Regimbal J.P., Le rock n' roll. Geneve, Editions Croisade,1983 s.16.

Powrót na stronę Artykuły

PUNKT © 1995-2010